Jak wybrać koła do triathlonu?

Koła odgrywają kluczową rolę w osiągach roweru triathlonowego. Jednak w zależności od rodzaju roweru — klasycznego lub czasowego — charakteru zawodów, w których uczestniczysz, oraz Twojego poziomu, najbardziej odpowiedni model może się znacznie różnić.

Oto wskazówki, które pomogą Ci dokonać wyboru.

Kluczowe punkty

• Rodzaje obręczy (profile i materiały), szprychowania i piasty;
• Opony szosowe (tubetype, tubeless);
• Rodzaj hamulca: szczękowy lub tarczowy.

WSZYSTKO O KOŁACH

OBRĘCZ, PIASTA I SZPRYCHA

Obręcz, piasta i szprychy to trzy elementy decydujące o specyfice koła.

Pierwszym pytaniem, jakie należy sobie zadać przy zakupie pary kół, dotyczy wysokości obręczy (lub profilu). Wysokość zazwyczaj waha się od 20 do 80 mm. .
Im wyższa obręcz, tym jest cięższa i bardziej aerodynamiczna: trudniej będzie ją wprowadzić w ruch, ale następnie wykazuje lepszą energię kinetyczną). Trzeba się też liczyć z turbulencjami przy silnym bocznym wietrze.

I odwrotnie, im niższa obręcz, tym jest lżejsza, bardziej responsywna, ale też wygodniejsza dzięki dłuższym szprychwom zapewniającym większą elastyczność całości. Wprowadza się w ruch znacznie szybciej niż wysokie koło, ale po rozpędzeniu jest mniej wydajna. Jeśli lekkość i reaktywność są kluczowymi elementami w górach, bezwładność generowana przez masę obręczy może okazać się przydatna na równinach, gdzie ważna jest wysoka średnia prędkość. Tak więc na trasach płaskich preferowane będą aerodynamiczne obręcze o wysokim profilu.
Nie istnieje zatem idealne koło, lecz koła odpowiednie dla każdej dyscypliny.

Koła są zazwyczaj klasyfikowane według trzech wysokości:

Niskie
(< 30 mm)

Idealne w górach lub na trasach wymagających wielu nawrotów przyspieszenia.

Średnie
(30 do 49 mm)

Najbardziej wszechstronne, idealne na zróżnicowane trasy. Sprawdzą się szczególnie u triathlonistów, którzy nie chcą mnożyć par kół.

Wysokie
(od 50 mm)

Idealne na płaskich i lekko pagórkowatych trasach oraz na długich dystansach.

Należy zauważyć, że w parach z wyższej półki można znaleźć zróżnicowaną wysokość między przednią a tylną obręczą, aby uzyskać najlepszy możliwy kompromis między komfortem, wydajnością i precyzją prowadzenia.

Oprócz profilu obręczy, jej materiał również odgrywa ważną rolę. Różnica między obręczami aluminiowymi a węglowymi nie dotyczy tyle masy, co responsywności i sztywności. Są jednak bardziej kruche i bardziej narażone na pęknięcie w razie upadku.
Wszystko zależy od Twoich celów, ale także od budżetu, ponieważ jeśli najwydajniejsze pary kół aluminiowych przekraczają 1000 euro, ta cena stanowi próg wejścia w świat kół węglowych. Jeśli masz ambicje zwycięstwa, obręcze węglowe będą naturalnym wyborem.

Drugim elementem składowym koła jest piasta, która integruje system łożyskowania. Jakość piasty ma duży wpływ na jakość kół. Wydajna obręcz wyposażona w słabej jakości piasty nie będzie w stanie w pełni ujawnić swoich właściwości. W piastach najwyższej klasy można znaleźć łożyska ceramiczne, które pozwalają ograniczyć tarcie. Poza jakością, system łożyskowania może być typu: „stożek/miseczka", wymagający częstszej konserwacji, ale generalnie niezawodny w czasie; lub „łożysko uszczelnione", bezobsługowe (wystarczy wymienić łożysko, gdy jest uszkodzone).

Wreszcie, ostatnim i niebagatelnym elementem jest szprychowanie, którego zadaniem jest zapewnienie doskonałego połączenia między piastą a obręczą w celu przenoszenia mocy, sił hamowania i zmian kierunku. Toleruje ono również pewne odkształcenie, aby zapewnić komfort i wytrzymałość. Szprychowanie określane jest przez liczbę szprych w kole oraz rodzaj ich splatania. Im więcej szprych ma koło, tym jest cięższe i solidniejsze. Koła triathlonowe mają zazwyczaj od 24 do 28 szprych, w zależności od specyfiki modelu.

Jeśli chodzi o splatanie, najbardziej klasyczne i nadal najbardziej niezawodne, składa się ze szprych krzyżujących się po 3 (jedna szprycha zawsze krzyżuje się z 3 innymi). Spotykane są też szprychy krzyżowane po 2 lub w układzie radialnym, czyli prostopadłym do piasty. To ostatnie rozwiązanie stosuje się głównie w kołach przednich z hamulcami szczękowymi, ponieważ nie jest wystarczająco wytrzymałe, by znosić naprężenia hamowania tarczowego lub moment obrotowy wolnobiegu.
Jeśli chodzi o kształt szprych, szprychy płaskie są sztywniejsze i bardziej aerodynamiczne. Wytrzymują też duże naprężenia. Jeśli jednak szukasz większego komfortu, szprychy okrągłe będą lepiej dopasowane.

OPONY CZY TUBULARY?

Niezależnie od osobistych upodobań, wybór między parą kół do opon czy do opon bezdętkowych (tubular) ma bardzo różne konsekwencje w codziennym użytkowaniu.

Obręcze do opon bezdętkowych (tubular) są lżejsze i umożliwiają stosowanie wyższego ciśnienia: efektem jest lepsza wydajność bez utraty komfortu, dzięki lepszej zdolności do odkształcania. Łatwiej jest wówczas pokonywać zakręty pod ostrym kątem natarcia. Opony tubular pozwalają też jeździć przez pewien czas przy niskim ciśnieniu, a nawet po przebiciu, zwłaszcza z pompką naprawczą. Natomiast — i to jest główna wada opony tubular — jej naprawa jest znacznie bardziej skomplikowana, wręcz niemożliwa samodzielnie przy drodze (jakakolwiek pomoc jest w triathlonie zabroniona). Opona tubular musi być zamontowana co najmniej 24 godziny wcześniej, aby klej całkowicie wyschnął.

Obręcze do opon są przede wszystkim bardziej praktyczne, ponieważ wymiana jest prosta i szybka. Co więcej, zapasowa dętka jest znacznie łatwiejsza do przetransportowania niż nowa opona tubular. Pod względem zachowania opony są często lepiej sprawdzają się na mokrych drogach i przy zimnej pogodzie, choć wszystko zależy od rodzaju gumy. Możesz montować opony w dowolnym momencie, nawet w ostatniej chwili, co pozwala doskonale dostosować się do warunków atmosferycznych i wyścigowych. Wreszcie cena opony jest zazwyczaj niższa niż cena opony tubular.

Należy zauważyć, że coraz więcej obręczy jest kompatybilnych z Tubeless, co oznacza, że umożliwiają montaż bez dętki. W takim przypadku uzyskujemy zalety wydajności i komfortu opon bezdętkowych bez związanych z nimi niedogodności, ponieważ ryzyko przebicia jest minimalne, a w razie gdyby do niego doszło i płyn uszczelniający i/lub korki nie rozwiązały problemu, zawsze można dokonać naprawy zakładając dętkę. To rozwiązanie zyskuje więc coraz większą popularność wśród triathlonistów.

HAMULCE SZCZĘKOWE CZY TARCZOWE?

Podobnie jak w innych dyscyplinach, hamowanie tarczowe rozwija się coraz bardziej w triathlonie. Nowe serie rowerów są obecnie wyposażone głównie w hamulce tarczowe. Oferta kół jest więc teraz równie szeroka dla hamulców szczękowych, co dla tarczowych.

Oferując jednocześnie dużą moc i optymalną modulację hamowania, hamulce tarczowe pozwalają zachować doskonałą skuteczność hamowania w każdych warunkach lub na każdym typie nawierzchni, ograniczają zużycie i nagrzewanie się układu obręcz/szczęka oraz eliminują problemy z utleniającymi się lub zacinającymi linkami.
Hamulce tarczowe mają również kolejną zaletę dla triathlonistów posiadających parę kół aluminiowych i parę kół węglowych na zawody, ponieważ nie trzeba już systematycznie wymieniać klocków przy przechodzeniu z jednych na drugie, jak ma to miejsce w przypadku obręczy do hamulców szczękowych.

Tak czy inaczej, jeśli posiadasz już rower, nie będziesz miał wyboru i będziesz musiał dobrać koła odpowiednie do swojego systemu hamowania.

JAKIE KOŁA DO MOJEGO ZASTOSOWANIA?

W triathlonie dobór kół jest kluczowy dla optymalizacji całości i jak najlepszego wykorzystania właściwości ramy. Wybór ten będzie determinowany przede wszystkim przez pokonywane trasy i warunki atmosferyczne.

Większość triathlonistów posiada co najmniej dwie pary kół: jedną parę z niską obręczą do treningu oraz jedną lub kilka par na zawody.

Niska obręcz:

Na trasach górskich wybierzemy niską i lekką obręcz, gwarantującą dynamiczne podejazdy i błyskawiczne przyspieszenia. Model z niższej półki będzie również doskonały na treningi na drogach złej jakości i w miesiącach zimowych, kiedy sprzęt jest poddawany ciężkim próbom.

Wyższa i opływowa obręcz:

Na trasach płaskich lub pagórkowatych preferowana będzie wyższa i opływowa obręcz ze względu na jej właściwości w zakresie energii kinetycznej i aerodynamiki. Niezbędne uzupełnienie roweru w stylu Triathlon / jazdy na czas.

Koło dyskowe (lentikularowe):

Bardziej ambitni mogą skorzystać z koła dyskowego (lentikularowego), jeśli pozwalają na to warunki atmosferyczne (brak wiatru). Koła te są jednak wymagające pod względem prowadzenia, zarówno fizycznie, jak i technicznie, i wymagają dobrego opanowania. Zarezerwowane dla doświadczonych triathlonistów i zawodników wysokiego poziomu.