Wszystko o napędach 12-biegowych na szosę

Świat kolarstwa stale się rozwija. Co roku na rynku pojawiają się nowe wzornictwo i nowe technologie, których celem jest ciągłe zwiększanie wydajności rowerzystów. Jest ona częściowo zapewniana przez napęd, który przekazuje twój wysiłek na pedały, napędzając tym samym obrót tylnego koła. Złożona z zestawu zębników, kaseta to skrzynia biegów twojego roweru, która pozwala ci postępować naprzód, wybierając właściwe przełożenie.
Opcje napędów znacznie się zdywersyfikowały wraz z pojawieniem się coraz szerszych i rozbudowanych kaset. Dziś napęd 12-biegowy wyznacza nowy krok w dążeniu do optymalnej wydajności. Oto informacje, które warto zapamiętać, aby pomóc ci zrobić ten krok!

Jakie są zalety napędu 12-biegowego?

Napęd 12-biegowy ma kilka zalet:

• Lepiej rozłożone uzębienie

  Napęd 12-biegowy pozwala zamontować dodatkowy zębnik a na kasecie, aby uzyskać płynniejszą zmianę przełożeń bez zbyt dużych skoków rozwinięcia. Na przykład Campagnolo oferuje kasety, w których pierwsze siedem koronek następuje po sobie ząb po zębie. To komfort, ponieważ to właśnie na najmniejszych zębnikach każda zmiana biegu jest najbardziej odczuwalna pod względem rozwinięcia, a co za tym idzie – zmiany rytmu pedalowania.
  Wybór odpowiedniej kasety zapewnia komfort użytkowania i większą wszechstronność roweru. Dwunaste uzębienie okazuje się przyjemne, aby wypełnić lukę w kombinacji rozwinięć.

• Szerszy zakres przełożeń

  Dzięki dodatkowej koronce możesz poszerzyć rozstaw swojej kasety poprzez mniejszy lub większy zębnik na krańcach b. Duża różnica między zębnikami pozwala radzić sobie w różnych sytuacjach – od płaskich odcinków po bardzo strome podjazdy.

Kluczowe punkty

• Napęd SRAM, Campagnolo i Shimano
• Rodzaj napędu: mechaniczny lub elektryczny
• Monoplateau czy podwójna tarcza
• Rodzaj hamowania: tarczowe lub szczękowe
• Kompatybilność korpusu wolnobiegu: Campagnolo ED, Shimano HG i SRAM XDR
• Możliwości montażu

Gracze rynkowi

Amerykańska marka SRAM jest niekwestionowanym liderem w dziedzinie napędów. Wprowadzając 12-biegowy napęd do MTB w 2015 roku, zdobyła poważne doświadczenie w tym segmencie. Dwie flagowe grupy o nazwie Red i Force eTap AXS oferują 12 biegów i bezprzewodowy elektroniczny napęd. Przede wszystkim kaseta proponuje pierwszy zębnik o 10 zębach w połączeniu z mniejszymi tarczami. Pozwala to na szerszy zakres przełożeń z mniejszymi odstępami między zębnikami.

Zawsze pionierska w dziedzinie napędów, włoska marka oferuje prestiżowe produkty o wysokim poziomie technologicznym. Jak wspomniano wcześniej, Campagnolo decyduje się na dodanie zębnika w środku kasety, aby upłynnić zmiany biegów. Zachowuje tradycyjne zestawy tarcz i start od 11 zębów.

Z okazji setnej rocznicy japońskiej marki Shimano wprowadził dwie grupy z serii Dura-Ace R9200 i Ultegra R8100. Te nowe, topowe grupy Di2 12-biegowe elektroniczne są dostępne w konfiguracji 11-30 i 11-34, aby poszerzyć zakres przełożeń. Pozwala to zachować wolnobieg kompatybilny z 11-biegowym przy zastosowanej technologii, co umożliwia lepsze wykorzystanie koła na szosie i na rolkach treningowych. Ponadto rozstaw jest liniowy, bez przeskoku zębnika w środku kasety.

Mechaniczny czy elektryczny?

Główna różnica między napędem elektrycznym a mechanicznym to komfort użytkowania, jaki zapewnia elektryczny. Rzeczywiście, nie ma już trudności z przerzuceniem tarczy na szczycie podjazdu ani ze zmianą biegów w deszczu i zimnie. Ponadto napęd mechaniczny wymaga częstszej konserwacji i szybciej się zużywa. W przypadku napędu elektrycznego główną wadą jest ryzyko awarii podczas jazdy i wyższa cena.

Campagnolo oferuje grupę Super Record EPS. Wybór jest szerszy w wersji mechanicznej z trzema różnymi grupami: Super Record, Record i Chorus. Po stronie SRAM, amerykańska marka jest dostępna wyłącznie w napędzie elektrycznym z grupami Force Etap i Red Etap. Ponadto oferuje wersję monoplateau Force 1 dla tych, którzy chcieliby wypróbować pojedynczą tarczę. W Shimano dwie grupy są dostępne w elektrycznym napędzie 12-biegowym: Dura Ace R9200 i Ultegra R8100.

Monoplateau czy podwójna tarcza?

Ten wzrost liczby dostępnych przełożeń pozwala pójść dalej w ewolucji, przechodząc na monoplateau w Cyclocrossie lub Gravelu, podobnie jak ma to miejsce w MTB. Zmiany biegów są dzięki temu łatwiejsze w obsłudze – wystarczy jedna manetka. Zapewnia też zoptymalizowaną linię łańcucha, ponieważ pojedyncza tarcza jest wyśrodkowana względem kasety. Zyskujesz redukcję wagi, lepszą aerodynamikę i łatwiejszą konserwację.

Jednak użycie podwójnej tarczy daje znacznie szerszy wybór przełożeń, co jest korzystne na szosie, zwłaszcza jeśli trasa obejmuje zróżnicowany teren.

Hamowanie

W Campagnolo, Shimano i SRAM wszystkie grupy dostępne w wersji 12-biegowej są kompatybilne zarówno z hamulcami szczękowymi, jak i tarczowymi.

Hamulce tarczowe mają kilka zalet: lepszą siłę hamowania w każdych warunkach pogodowych, brak zużycia powierzchni obręczy oraz koniec z problemami z kablami ulegającymi korozji lub zacieraniu. Zapewniają hamowanie nie tylko mocne, ale i progresywne, co pozwala znacznie skrócić drogę hamowania. Ponadto, dzięki mniejszemu wysiłkowi potrzebnemu na manetce, rowerzysta może być bardziej rozluźniony.

Należy jednak zaznaczyć, że hamulce tarczowe są cięższe od hamulców szczękowych i dodają dodatkową masę do roweru. Ponadto ten typ hamulców wymaga bardziej rygorystycznej konserwacji i specyficznych regulacji, co może nieco utrudnić serwisowanie roweru.

Kompatybilności

Grupa napędowa składa się z elementów zaprojektowanych do współpracy. Należy zatem unikać przypadkowych kombinacji między różnymi akcesoriami. Takie zestawienia nie gwarantują prawidłowego działania – jedynie kompletna grupa od tej samej marki zapewnia optymalne użytkowanie. W każdym przypadku przejście na napęd 12-biegowy wymaga całkowitej wymiany układu napędowego, tj.: kasety, łańcucha, przerzutek, dźwigni i korby.

Campagnolo umożliwia zamontowanie kasety 12-biegowej na korpusie kasety 11-biegowej, ponieważ używa tego samego rozstawu. Możliwe jest zatem zachowanie tych samych kół, jeśli są wyposażone w korpus kasety Campagnolo ED.

Konfiguracja jest identyczna w Shimano, gdzie kaseta 12-biegowa jest kompatybilna z kołem wyposażonym w korpus wolnobiegu HG 11-biegowego.

W przypadku SRAM pierwszy zębnik o 10 zębach wymaga zastosowania specyficznego korpusu kasety XDR, jednak wiele marek oferuje korpusy wolnobiegu XDR do swoich kół. Korpusy wolnobiegu XDR są kompatybilne ze wszystkimi kasetami XD, gdy kaseta jest zamontowana z podkładką dystansową 1,85 mm za nią. Tutaj również możliwe jest zatem użycie obecnych kół po tej modyfikacji.

Różne możliwości montażu