De geschiedenis van BMX Freestyle begint in de skateparks van San Diego (Californië), midden jaren 70. De discipline is geïnspireerd door Bob Haro, de "peetvader van BMX Freestyle", een figuur die iconisch is geworden in de BMX-gemeenschap. Op 17-jarige leeftijd was hij een van de eersten die zijn BMX op de modules van de skateparks lanceerde, waar hij stijlvolle figuren oefende en aan elkaar regen. Via zijn merk, zijn publicaties en zijn spectaculaire demonstraties heeft Haro grotendeels bijgedragen aan het verspreiden van de Freestyle-fietscultuur.
BMX Freestyle beleefde zijn gouden tijdperk in de jaren 80. Het kende een heropleving in de jaren 2000 via de X Games en het FISE, tot het een olympische discipline werd (in de specialiteit BMX Park) op de Olympische Spelen van Tokio 2020.
Om te beginnen of te progresseren in je discipline moet je een goede BMX Freestyle kiezen. Hier zijn alle tips van Probikeshop om je keuze te verduidelijken!
Overzicht van de verschillende BMX Freestyle-disciplines
De beoefening van BMX Freestyle staat voor vrijheid, creativiteit en stijl. In de loop der tijd hebben BMXers op natuurlijke wijze verschillende terreinen verkend. Vandaag de dag omvat BMX Freestyle meerdere disciplines of specialiteiten: Park, Dirt, Flat, Street en Vert (of Rampe).
De Park
Gepopulariseerd door de X Games en het FISE is BMX Freestyle Park (of BMX Park) de onmisbare discipline van de Freestyle-fiets. Dit is de discipline die werd geïntroduceerd op de Olympische Spelen van Tokio 2020. Het speelterrein is een Park dat speciaal is ingericht met modules van verschillende groottes en afmetingen (funbox, quarter, volcano, step-up, wallride, hips). De deelnemers starten voor sessies van één minuut, waarbij ze in alle vrijheid figuren (tricks) aan elkaar rijgen. De juryleden kennen een score toe voor elke run.
BMX Park staat bekend om zijn spectaculaire figuren: Tailwhip, Flair, Backflip, Frontflip, Barspin, Nothing Front Bike Flip, enz. Bij de mannen wordt de discipline gedomineerd door de Australiër Logan Martin (tweevoudig wereldkampioen, olympisch kampioen BMX Park). De Amerikaanse Hannah Roberts heeft het mooiste vrouwenpalmares (olympisch vicekampioene, drievoudig wereldkampioen, algemeen klassement van de Wereldbeker 4 keer gewonnen).
De Dirt
BMX Dirt is een ander zeer spectaculair format, dat onvergetelijke momenten heeft opgeleverd bij de X Games. Een Dirt-wedstrijd wordt georganiseerd op een heuvelenbaan, binnen of buiten. De heuvels zijn gevormd om een grote sprong mogelijk te maken, met diepe kuilen tussen de afzet en de landing. De sessie is kort en zeer intensief, de figuren worden snel achter elkaar uitgevoerd. In Dirt vind je de meest iconische BMX-tricks (dubbele of drievoudige Tailwhip, 360 No-hand, Superman…). Dirt vereist volledige inzet bij het verlaten van de helling!
De Flat
BMX Flat (of Flatland) is een ultra-technische discipline met een eigen Wereldbeker en eigen UCI-wereldkampioenschap. Het bestaat uit het uitvoeren van figuren op de grond met de fiets, op vlak terrein, in een spel van balans en rotatie. Flat heeft een sterke artistieke dimensie, waardoor het dicht bij stedelijke dansen (breakdance, hip-hop) staat, zowel qua stijl als qua scenografie. In Flat gebruiken deelnemers vaak pegs als steunpunt. Ze raken de banden aan met hun voeten om de fiets in balans te manoeuvreren.
De Fransman Matthias Dandois is een referentie in Flat: in 2021 veroverde hij zijn 9e wereldtitel.
De Street
BMX Street gaat terug tot de begindagen van de Freestyle-fiets. Het is een alternatieve discipline voor Park, die zich niets aantrekt van beperkingen. De stedelijke omgeving in de brede zin wordt een speelterrein voor de BMX Street Rider, die in schuine vlakken, trappen, banken of muren evenveel ondergronden ziet om stijlvolle figuren te plaatsen. Hellingen en leuningen dienen om te "grinden" (glijden op de pegs).
De Rampe (Vert')
De "Rampe" is een vrij exclusieve BMX-discipline, omdat de beoefening ervan een grote structuur vereist (half-pipe), die niet altijd te vinden is in openbare skateparks. De rampe heeft de vorm van een min of meer hoge "U".
De deelnemers bewegen zich aan de binnenkant van de "U" voor korte sessies. Ze rijden van de ene naar de andere kant van de rampe en zoeken bij elke passage een sprong. De rider moet vaart houden en bij elke afzet maximale hoogte halen om luchtfiguren uit te voeren.
De grootste legenden van het BMX hebben geschitterd op deze rampe (Mat Hoffman, Jamie Bestwick…).
Alle criteria om een goede BMX Freestyle te kiezen
Framemateriaal, maat, uitrusting, discipline, niveau, stijl… Wat zijn de belangrijkste keuzecriterien voor jouw BMX Freestyle?
Je BMX Freestyle in de juiste maat kiezen
Om goed te beginnen is de kwestie van stijl echt van secundair belang. Je moet je vooral concentreren op het essentiële: de maat van het frame. Je moet je comfortabel voelen op jouw BMX, om met vertrouwen te rijden, om te kunnen progresseren en plezier te hebben in je Freestyle-beoefening. Als je BMX te groot is, loop je het risico er snel genoeg van te krijgen. Het wordt vaak aangeraden om een maat kleiner te nemen als je tussen 2 framematen valt.
Het is de lengte van de Top Tube (bovenste buis van het frame) die wordt gebruikt om de maat van een BMX Freestyle te bepalen. Deze maat wordt uitgedrukt in inches. Let op dat je de maat van de top tube niet verwart met de wielmaat (20 inch formaat voor alle volwassen BMX-fietsen).
Probikeshop biedt je de volgende maatgids om jouw BMX Freestyle te vinden:
| Framemaat (Top Tube) | Wielmaat | Bandenmaat | |
| 1 - 1,15 m | 12" | 12" | 12"x2,125 |
| 1,10 - 1,25 m | 16" | 16" | 16"x2,10 - 16"x2,20 |
| 1,25 - 1,35 m | 17" | 18" | 18"x2,10 - 18x2,35 |
| 1,35 - 1,45 m | 18,5" - 19,5" | 20" | 20"x2,10 - 20"x2,40 |
| 1,45 - 1,55 m | 20" - 20,20" | 20" | 20"x2,10 - 20"x2,40 |
| 1,55 - 1,65 m | 20,25" - 20,30" | 20" | 20"x2,10 - 20"x2,40 |
| 1,65 - 1,75 m | 20,50" - 20,75" | 20" | 20"x2,10 - 20"x2,40 |
| > 1,75m | 20,80" - 21" | 20" | 20"x2,10 - 20"x2,50 |
Welk materiaal kiezen voor een BMX Freestyle?
De frames van BMX Freestyle-fietsen zijn altijd van staal. Het is een robuust, duurzaam en gemakkelijk te repareren materiaal dat zware schokken en harde landingen beter kan opvangen. Je vindt 2 soorten staal: hi-ten staal (high tensile steel) en chromoly staal (chroom-molybdeenstaal, Cromo, Cr Mo).
Goedkoper, maar zwaarder en minder sterk, wordt hi-ten staal gebruikt op instap-BMX-fietsen. Sterker en tegelijk lichter, is chromoly staal voorbehouden aan de beste BMX-fietsen. Het maakt het mogelijk frames te maken met dunnere maar zeer sterke buizen. Chromoly staal helpt het gewicht van de BMX te verminderen, waardoor de wendbaarheid toeneemt.
Aluminium kan worden gebruikt voor bepaalde onderdelen, zoals de stuurpen of het zadelpinne.
Welke framegeometrie?
Over het algemeen lijken alle BMX Freestyle-fietsen op elkaar qua formaat (20 inch), afmetingen en design. Maar als je ze in detail bekijkt, zie je enkele subtiele verschillen afhankelijk van het type discipline (Flat, Street, Park…).
BMX Flat-fietsen zijn het meest eigenzinnig. Ze gebruiken een compact frame, korter en lager, dat maximale wendbaarheid biedt en voldoende ruimte om tricks te plaatsen. De vork van BMX Flat-fietsen heeft over het algemeen geen uitwijking. Dat gezegd zijnde, kun je net zo goed een Street-model gebruiken voor Flat-beoefening, alles hangt af van de sensaties, de voorkeuren en het postuur van de rider.
Qua geometrie hebben BMX Street-, Park- en Dirt-fietsen gemeenschappelijke kenmerken. Ze streven naar zowel wendbaarheid als stabiliteit. Er is altijd een stuurhoek dicht bij 75°, gecombineerd met een vork met een voorwaartse uitwijking. De lengte van de achterbouw varieert licht, tussen 13" en 13.25".
Om te beginnen, raden we je aan te kiezen voor een BMX met een veelzijdige geometrie, waarmee je de verschillende freestyle-disciplines kunt verkennen en je eigen weg kunt vinden!
Welk remsysteem afhankelijk van je BMX-discipline?
Hoewel de sterren van de Freestyle-disciplines vaak zonder rem rijden (brakeless), om het gewicht van hun fiets tot een minimum te beperken, wordt het ten zeerste afgeraden om de rem die origineel op jouw BMX is gemonteerd te verwijderen.
Hoewel de rem een beperkt nut heeft in Flat, is de BMX-rem bijzonder veilig in Dirt of Park om de snelheid na landingen te controleren.
BMX Freestyle-fietsen gebruiken U-brake remklaauwen, velgremmen met centrale trekking. De meest voorkomende uitvoering beperkt zich tot één enkele achterrem met een min of meer lange directe kabel. Vanaf een bepaald niveau in Park is het gebruik van een rem met rotor onmisbaar om tricks als de Tailwhip of de Barspin te kunnen uitvoeren. De rotor is een mechanisme waarmee het stuur 360° kan draaien zonder de remkabel te verstoren.
De wielen van de BMX Freestyle: enkelvoudige of dubbele velg?
BMX Freestyle-fietsen zijn uitgerust met enkelvoudige, dubbele of drievoudige velgen van aluminium. De keuze van het type velg hangt af van je discipline en je ervaringsniveau.
Versterkte dubbele velgen worden aanbevolen voor gevorderde rijders die goed beginnen te presteren in Park. Ze bieden veelzijdige wielen met een goede verhouding gewicht/sterkte, die een materiaalveiligheid bieden voor elke freestyle-discipline. Drievoudige velgen zijn eerder voorbehouden aan de meest extreme disciplines (BMX Dirt).
De onderdelen en accessoires van BMX Freestyle
Afhankelijk van je specialiteit zal jouw BMX Freestyle een meer of minder specifieke uitrusting moeten hebben.
We denken meteen aan pegs, die iconische accessoires zijn van BMX Flat en BMX Street. Van plastic, staal of aluminium, pegs zijn verlengstukken die op de wielas worden gemonteerd. In Flat kun je er je voeten op plaatsen om figuren in balans op het voor- of achterwiel uit te voeren. In Street dienen pegs om te "grinden" (glijden) over straatmeubilair.
BMX Park- en Street-fietsen kunnen gebruikmaken van een cassette- of freecoaster-achterwielnaaf. In tegenstelling tot de cassettenave laat de freecoaster toe om achteruit te rijden zonder het trapas aan te drijven. De keuze voor dit type uitrusting is voor elke BMXer verplicht vanaf een bepaald ervaringsniveau.
Als je van plan bent BMX Dirt te proberen, kies dan voor een model met veelzijdige banden met noppen die een goede grip op de heuvels garanderen.
Op een BMX beïnvloedt de kwaliteit van de lagers direct de duurzaamheid. Afgedichte lagers hebben een langere levensduur dan standaard lagers.
Welke uitrusting voor het beoefenen van BMX Freestyle?
Voor je BMX-uitrusting raden we je aan zoveel mogelijk voorzorgsmaatregelen te nemen, zowel in de leerfase als in de progressiefase. Beschermers zijn zeer belangrijk bij BMX, want vallen hoort bij de sport en kan sporen nalaten.
De BMX-helm
In Freestyle heeft de BMX-helm de vorm van een bolhelm of een integraalhelm.
Met zijn kenmerkende uitgebreide ontwerp typisch voor stedelijke sporten biedt de bolhelm een effectieve bescherming van de schedel, terwijl hij licht en stijlvol blijft. De bolhelm wordt gebruikt bij de minder extreme freestyle-disciplines, zoals Park, Street en Flat.
De integraalhelm omhult het volledige hoofd van de rider. Hij biedt een hoger beschermingsniveau, bijvoorbeeld door een extra veiligheidsvoorziening te integreren, zoals het MIPS-systeem (Multi directional Impact Protection System). Het gebruik van de integraalhelm is gerechtvaardigd voor de Dirt- en Rampe-disciplines, waarbij de rider luchtfiguren uitvoert met maximale amplitude.
Elleboogbeschermers, kniebeschermers, scheenbeschermers en enkelbeschermers
De elleboogbeschermers en de kniebeschermers beschermen de gewrichten bij zware schokken. Ze helpen ook brandwonden en schaafwonden bij kleine valpartijen in Park/Street te vermijden.
Scheenbeschermers beschermen je tegen pedaalterugslag, die (zeer) harde klappen op het scheenbeen geeft.
Enkelbeschermers zijn bijzonder nuttig voor riders met zwakke enkels. Ze bieden zekerheid bij harde landingen of mislukte landingen, helpen de steun op het pedaal of de grond te stabiliseren. Enkelbeschermers verminderen het risico op verstuiking.
De handschoenen
De lange handschoenen hebben als eerste doel de handpalmen te beschermen bij een val. BMX-handschoenen zijn ook ontworpen om de grip op het stuur te beveiligen.
Schoenen voor BMX Freestyle
We raden aan om vrij stevige schoenen te dragen met een dikke rubberen zool. De geribbelde/geprofileerde zool (type Vans) zorgt voor een goede grip op het pedaal, zodat je je tricks efficiënter kunt uitvoeren en je landingen kunt zekeren.
